Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng mở rộng, thế hệ trẻ không chỉ học để xây dựng đất nước mà còn phải sẵn sàng bước vào một môi trường cạnh tranh mang tính quốc tế. Vì vậy, “công dân toàn cầu” không còn là một khái niệm xa vời mà đã trở thành mục tiêu phát triển thiết yếu của mỗi học sinh, sinh viên trong thế kỷ 21.
Vậy công dân toàn cầu là gì? Làm thế nào để trở thành một công dân Việt Nam toàn cầu trong tương lai?
Khái niệm công dân toàn cầu là gì?
Không có một định nghĩa cụ thể và chính xác cho một công dân toàn cầu. Tuy nhiên, chân dung của một công dân toàn cầu sẽ hội tụ những yếu tố: Khả năng sống, học tập, làm việc và thích nghi trong một môi trường không biên giới, với tư duy rộng mở, hiểu biết sâu sắc về những biến chuyển của thế giới và ý thức trách nhiệm đối với các vấn đề chung của nhân loại.
Họ không chỉ am hiểu văn hóa quốc gia mình mà còn tôn trọng sự đa dạng văn hóa của các cộng đồng khác, biết cách giao tiếp hiệu quả trong bối cảnh quốc tế và chủ động kết nối để tạo ra giá trị mang tính toàn cầu.
Theo định hướng giáo dục tại Việt Nam hiện nay, công dân toàn cầu không chỉ được hiểu là người có cơ hội học tập hay làm việc ở nước ngoài, mà là người được trang bị kiến thức hiện đại, sở hữu kỹ năng hội nhập quốc tế, phát triển tư duy phản biện và sáng tạo, đồng thời biết gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong môi trường đa văn hóa.
Rèn luyện như thế nào để trở thành một công dân toàn cầu?
Nếu hướng đến mục tiêu trở thành những công dân toàn cầu trong tương lai, bạn nên rèn luyện cho mình những kỹ năng sau đây:
Nền tảng kiến thức vững vàng
Nền tảng kiến thức vững vàng là một yêu cầu quan trọng trên hành trình trở thành công dân toàn cầu. Điều này không chỉ bao gồm hiểu biết về các chuẩn mực xã hội, văn hoá, phong tục truyền thống, cũng như bối cảnh lịch sử và chính trị của các quốc gia, mà còn đòi hỏi sự vững chắc trong kiến thức chuyên môn của chính mỗi cá nhân.
Một công dân toàn cầu cần hiểu rõ lĩnh vực mình theo đuổi, nắm được các nguyên lý cốt lõi, phương pháp tư duy và cách vận dụng kiến thức chuyên môn vào thực tiễn. Nền tảng học thuật vững chắc giúp mỗi cá nhân tự tin học tập, làm việc và hợp tác trong môi trường quốc tế, nơi yêu cầu cao về tính chính xác, tư duy logic và năng lực giải quyết vấn đề.
Tinh thần trách nhiệm với bản thân và xã hội
Theo Giáo sư Phan Văn Trường: “Công dân toàn cầu không phải là bằng cấp, mà là thái độ, là phong cách, là làm cho con người trở nên tự tin, tự trọng hơn, tử tế, biết phụng sự, sống trách nhiệm với mọi người xung quanh.” Thật vậy, một công dân toàn cầu thực sự không phải là người chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân, mà còn là người nhận ra được trách nhiệm của mình đối với các vấn đề cộng đồng toàn cầu và làm thúc đẩy sự phát triển tích cực trên thế giới. Vì thế, tinh thần trách nhiệm trở thành một kỹ năng toàn cầu quan trọng.
Trình độ ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp đa phương tiện
Không thể phủ nhận việc thành thạo các ngôn ngữ như tiếng Anh, Pháp, Trung… là yếu tố then chốt giúp công dân toàn cầu tham gia vào các cơ hội học hỏi và làm việc hiệu quả hơn với những người từ các nền văn hoá khác nhau. Việc sở hữu năng lực ngôn ngữ vững vàng cũng mở ra khả năng tiếp cận tri thức quốc tế một cách trực tiếp, không bị hạn chế bởi rào cản dịch thuật, từ đó tăng tốc quá trình thích nghi và hội nhập trong môi trường toàn cầu cạnh tranh.
Ngoài ra, trong thời đại số hoá, kỹ năng giao tiếp đa phương tiện ngày càng trở nên thiết yếu. Các công cụ truyền thông như email, mạng xã hội, họp trực tuyến giúp kết nối và chia sẻ nhanh chóng, hiệu quả, góp phần tạo nên mối quan hệ bền vững. Khi kết hợp với khả năng sử dụng ngoại ngữ tốt, những nền tảng này càng phát huy sức mạnh, giúp công dân toàn cầu truyền đạt thông điệp rõ ràng, thuyết phục và xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp trên phạm vi quốc tế.
Khi có cho mình nền tảng kiến thức vững vàng và tầm nhìn bao quát về thế giới, công dân toàn cầu mới có thể nhận thức rõ các thách thức và cơ hội trong thời đại mới, từ đó góp phần tạo nên cộng đồng phát triển bền vững. Kiến thức sâu rộng cũng giúp mỗi người đánh giá thông tin một cách tỉnh táo, giảm nguy cơ bị dẫn dắt bởi định kiến hay thông tin sai lệch. Đây chính là yếu tố then chốt để xây dựng tư duy độc lập và trách nhiệm xã hội.
Khả năng thích ứng linh hoạt
Trở thành công dân toàn cầu đồng nghĩa với việc bạn sẽ ngày càng tương tác với nhiều người từ nhiều nền văn hoá, xã hội khác nhau. Sự thích ứng linh hoạt và tôn trọng khác biệt là yếu tố quan trọng giúp bạn có thể giao tiếp hiệu quả hơn với cộng đồng, cùng với đó là tạo nên mối quan hệ và sự hiểu biết sâu sắc hơn về thế giới.
Hơn nữa, trong thời đại không ngừng thay đổi, khủng hoảng chính trị, kinh tế suy thoái hay thảm họa thiên nhiên đều có thể xảy ra ở bất cứ lúc nào. Điều này đòi hỏi một công dân toàn cầu có được kỹ năng thích ứng linh hoạt để kịp thời đưa ra các giải pháp cho các thách thức phức tạp.
Hiểu biết đa văn hóa, gìn giữ bản sắc cá nhân
Công dân toàn cầu là người hiểu và tôn trọng sự khác biệt văn hóa, đồng thời biết gìn giữ và phát huy bản sắc của chính mình trong quá trình hội nhập quốc tế. Hiểu biết đa văn hóa không chỉ dừng lại ở việc nhận diện sự khác biệt về ngôn ngữ, tập quán hay lối sống, mà còn là khả năng ứng xử phù hợp, giao tiếp hiệu quả và hợp tác hài hòa trong môi trường đa văn hóa.
Việc giữ vững bản sắc văn hóa giúp mỗi cá nhân xác lập được giá trị cốt lõi và bản lĩnh riêng, từ đó tự tin “hòa nhập mà không hòa tan”, biết tiếp thu tinh hoa toàn cầu một cách chọn lọc. Đây chính là nền tảng để công dân toàn cầu vừa có thể hòa nhập với thế giới, vừa đóng góp những giá trị riêng mang dấu ấn của quốc gia và cộng đồng mình thuộc về.
Nam Úc Scotch AGS và triết lý nuôi dưỡng công dân toàn cầu giàu bản sắc Việt
Tại Trường Nam Úc Scotch AGS, phẩm chất công dân toàn cầu được tích hợp trong toàn bộ chương trình từ học thuật đến chương trình phát triển nhân cách. Với phương pháp dạy hiện đại cùng đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm, chương trình đào tạo giúp học sinh rèn luyện các năng lực cốt lõi, từ đó biết hoàn thiện bản thân và biết cách nhìn nhận thế giới đa chiều.
Song song, hệ thống hoạt động ngoại khóa đa dạng như doanh nghiệp mini, tranh biện, STEM, nghệ thuật, giúp các em học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, lãnh đạo và thích ứng, những nền tảng tiên quyết của công dân toàn cầu. Đặc biệt, Trường Nam Úc Scotch AGS bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, khuyến khích học sinh tìm hiểu về văn hóa dân tộc và mang những giá trị đó đến gần hơn với bè bạn quốc tế.
TS. Douglas Foster – Chủ tịch Trường Nam Úc Scotch AGS cho biết nhà trường không chỉ khuyến khích sự sáng tạo và tri thức trong mỗi học sinh, mà còn giúp các em có khả năng thấu hiểu và làm việc trong môi trường lao động toàn cầu, đồng thời vẫn giữ gìn những phẩm chất của một người Việt Nam. Đây là yếu tố then chốt để các em học sinh vừa làm việc trên phạm vi quốc tế, vừa mang trong mình tri thức, văn hóa và lịch sử bản địa. Chính điều đó sẽ tạo nên một thế hệ học sinh thành công và là một công dân Việt Nam toàn cầu.
Kết luận
Công dân toàn cầu không chỉ là người có cơ hội làm việc quốc tế, mà còn là người sống có trách nhiệm, thấu hiểu và trân trọng sự đa dạng của nhân loại. Đặc biệt, một dân toàn cầu sẽ biết mang văn hóa truyền thống của dân tộc, bản sắc cá nhân để hội nhập với văn hóa thế giới.
Khi từng kỹ năng được rèn luyện mỗi ngày, chúng ta không chỉ mở rộng cánh cửa bước ra thế giới, mà còn góp phần tạo nên một cộng đồng văn minh và bền vững hơn. Hành trình ấy có thể bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ, nhưng chính những bước đi ấy sẽ định hình tương lai mà chúng ta mong muốn.
